Cultuurverschillen
Start Omhoog Inhoud

 

Na bijna 3 jaar werken en wonen in China probeer je onwillekeurig toch te zoeken naar de verschillen in cultuur. Hoe komt het toch dat de Chinezen zo reageren zoals ze reageren en waarom laat men alles zomaar geworden. Waarom zie je veel expats na 3 jaar afknappen omdat het werken met deze verschillen zo zwaar valt, kortom wat zijn nu eigenlijk deze cultuurverschillen?

Het eerste wat iedereen opvalt wanneer je naar China komt is de vriendelijkheid van de mensen. Iedereen lacht naar je, om een praatje sta je nooit verlegen, er is altijd wel een Chinees in de buurt die Engels kan lezen en schrijven en de buitenlanders worden dan veelal gebruikt om hun spreekvaardigheid onder de knie te krijgen. Zeker rond Westerse verzamelplaatsen zoals de Starbucks, daar wemelt het van Chinezen die hun Engels willen verbeteren. In het begin versta je werkelijk helemaal niets van hun uitspraak maar na verloop van tijd ga je leren Engels te verstaan met een Chinese intonatie. Het moet voor de Chinezen werkelijk heel moeilijk zijn om buiten hun taal met de 4 intonaties per woord een taal met geheel andere klanken te leren spreken. Het tweede wat al heel snel opvalt, is dat men zo anders reageert dan dat wij gewend zijn, neem nou als voorbeeld een restaurant. Bij binnenkomst zwermen de dames met witte benen in zwarte slofjes op je af en het lukt ons inmiddels om aan te geven dat we met 5 man zijn (alsof ze zelf niet kunnen tellen). Daarna komt uit een hoek een serveerster opdagen met voor ieder een glas water en dan wordt door wederom een andere serveerster een menu kaart gebracht, veelal in het Chinees. Indien het ook in het Engels wordt vermeld dan is de vertaling waarschijnlijk uitgevoerd door zo’n Starbucks bezoeker die in het land der blinden één spleetoogje heeft. Hiervoor heeft men ook een naam bedacht namelijk Chinglish (of wel Chinees / English). Intussen staan er ongeveer een man of 3 om je heen en men blijft gewoon wachten totdat je hebt besteld. Wegsturen heeft geen zin, ze zijn niet van je af te slaan. Het lukt je vaak niet om bijvoorbeeld een complete maaltijd te bestellen in de door jouw gewenste volgorde. Wijs je de soep aan dan komt die vaak wel, maar kijk niet raar op als de soep als dessert wordt opgediend. Zit je met 3 kinderen aan tafel en je bestelt 3 glazen limonade, kijk dan niet raar op als je maar 2 glazen krijgt. Is een bord, schaal of kopje leeg of bijna leeg dan is deze alweer onder je neus vandaan getrokken. Maar hoe het ook zij, het is erg smakelijk en iedere maaltijd is wederom een avontuur.

Mij is opgevallen dat de Chinees over het algemeen erg egoïstisch is en zich totaal niet druk maakt om wat een ander van hem vindt. Men is totaal ongevoelig voor een andere mening lijkt het wel. De Chinees denkt slechts aan 3 zaken en dat is geld, geld & geld. Dus een taxi probeert je zo snel mogelijk te droppen om een volgende rit te pakken. Dit heeft als gevolg dat het gehele verkeer in China zo in het programma “Blik op de weg” kan. Zet ergens een camera neer en je ziet de ene naar de andere blunder en veelal zeer gevaarlijke situaties. Toch verbaast het dat hierdoor niet meer ongelukken optreden. In Nederland zal een gat in de weg direct gedicht moeten worden om ongelukken te voorkomen en van een tegenligger op een snelweg (de zogenaamde spook rijder) wordt in Nederland een radioprogramma onderbroken maar hier in China kijk ik er al niet raar meer van op, ook niet als deze spook rijder ook nog eens een fietser is met een complete bank op de bagage drager met daarop 4 gasflessen en een kind blijkt te zitten.

Omdat men zich totaal niet drukt maakt om wat een ander van hem vindt hoor je overal het keel geschraap, gerochel, gespuug en gesmak om je heen. Wordt een mobieltje met die luide irritante melodietjes opgenomen met een bulderstem, ook als je bijvoorbeeld in een kerkdienst of concertzaal zit. Weet men niet wat voor laten gaan betekend en moet je werkelijk vechten voor je plekje in de rij voor een kassa of in jouw rij in het verkeer.

Wat me ook in de fabrieken is opgevallen is dat men heel leergierig over komt maar als jij je hebt omgedraaid gaat men gewoon weer op de oude voet verder en is een verandering is het arbeidsproces welhaast onmogelijk door te voeren. De oplossing die men hiervoor heeft is, trek een nieuwe blik met Chinezen open en de fabriek stroomt weer vol. Leer ze het trucje en alles draait weer. Moet de productie worden aangepast, een groot deel van de werkers zullen ook vervangen moeten worden omdat omscholing niet in het Chinese woordenboek voorkomt.

Dit wekt dan weer irritaties op bij het personeel en de leidinggevenden en wat je dan ziet is dat de werkers de boel gaan saboteren. Materieel wordt kapot gemaakt, de wc’s verstopt, kortsluiting op de meest gekke plaatsen, lekkende leidingen, maakt niet uit wat er doorheen stroomt en ga zo maar door. Daarnaast bestaat er weinig collegialiteit onder de werkers want men steelt elkanders ondergoed van de kamers en men bedonderd elkaar zonder blikken of blozen. Kortom ook de sfeer in de fabrieken is grauw en vaak onplezierig. En geloof me, ik ben absoluut niet de enige die er zo over denkt. Alle managers die hier wonen en werken en die wij hebben leren kennen ervaren dezelfde problemen en frustraties.

Naast deze kenmerken en het feit dat het Chinese volk jaren lang (en eigenlijk ook nu nog steeds) wordt geïndoctrineerd en men in een zeer korte tijd de omschakeling heeft moeten maken van diepe armoede naar een maatschappij waarin de materiele welvaartsstaat onder hand bereik ligt met alle gevolgen en reacties van dien, maakt dat er echt een groot verschil in cultuur en normen en waarden bestaat tussen onze Westerse samenleving en deze Oosterse. Toch ervaart vrijwel iedereen het is een ware verrijking om gedurende een bepaalde tijd hierin te mogen werken en ook ik ben daar geen uitzondering in.

China is hard op weg om de wereld economie te veranderen en iets wat voor ons onmogelijk lijkt wordt hier gewoon uitgevoerd. Zo lees je nu verhalen op internet dat de Olympische spelen wellicht op onderdelen verplaatst moet worden vanwege de luchtvervuiling maar geloof me, alles gaat gewoon door en indien nodig worden alle fabrieken in en rondom Beijing en het verkeer 2 maand voor aanvang van de spelen plat gelegd. De Spelen zijn voor het Chinese Imago van groot belang maar hoe China er uit ziet na de Spelen, ach we zullen het wel weer zien.

Wout, de onbegrensde Groninger.